Chiêm tinh là gì và không phải là gì

Một ngôn ngữ của biểu tượng

Chiêm tinh là việc đọc ý nghĩa từ vị trí của Mặt Trời, Mặt Trăng và các hành tinh trên bầu trời vào một thời điểm nhất định. Lá số sinh là tấm bản đồ bầu trời vào đúng lúc và đúng nơi một người chào đời. Các nhà chiêm tinh xem nó như một văn bản cần diễn giải, đầy những biểu tượng mô tả tính cách, thời điểm và các chủ đề trong đời.

Cần nói rõ chiêm tinh không phải là gì. Nó không phải thiên văn học, ngành khoa học đo đạc và giải thích vũ trụ vật chất. Nó không phải một phương pháp dự đoán đã được chứng minh, và các nghiên cứu có kiểm soát chưa thấy nó đoán sự kiện hay tính cách tốt hơn sự ngẫu nhiên. Điều nó thực sự là, và đã là suốt hơn hai nghìn năm, là một truyền thống văn hóa phong phú với từ vựng, logic và văn chương riêng.

Trong khóa học này, chúng ta tìm hiểu truyền thống đó theo đúng cách của nó, giống như khi học thần thoại, thơ ca hay lịch sử y học. Bạn sẽ biết các nhà chiêm tinh muốn nói gì qua từng biểu tượng, và cũng biết bằng chứng hiện đang nói gì.

Từ Babylon đến Alexandria

Cội rễ của chiêm tinh phương Tây nằm ở vùng Lưỡng Hà cổ đại. Các học giả Babylon đã ghi chép bầu trời cẩn thận suốt nhiều thế kỷ và xem các hiện tượng trên trời là điềm báo, chủ yếu về nhà vua và quốc gia. Đến khoảng thế kỷ thứ 5 TCN, họ đã chia đường đi hằng năm của Mặt Trời thành mười hai phần bằng nhau, mỗi phần ba mươi độ. Đó là hoàng đạo đầu tiên. Lá số sinh cổ nhất được biết đến, viết trên một tấm đất sét ở Babylon, có niên đại năm 410 TCN.

Sau các cuộc chinh phạt của Alexander Đại đế, tư tưởng Hy Lạp, Babylon và Ai Cập hòa trộn, nhất là ở thành phố Alexandria. Trong khoảng từ thế kỷ thứ 2 TCN đến thế kỷ thứ 1 CN, sự pha trộn này sinh ra chiêm tinh Hy Lạp hóa, tổ tiên trực tiếp của hệ thống được dạy ở đây. Nó bổ sung cung Mọc (Ascendant), mười hai nhà và phần lớn phương pháp luận giải vẫn được dùng đến ngày nay.

Vào thế kỷ thứ 2 CN, học giả Claudius Ptolemy ở Alexandria viết cuốn Tetrabiblos, nghĩa là bốn cuốn sách. Tác phẩm cố gắng đặt chiêm tinh trên nền triết học tự nhiên và trở thành một trong những văn bản chiêm tinh có ảnh hưởng nhất ở châu Âu và thế giới Hồi giáo suốt hơn một nghìn năm.

Đường hoàng đạo và hoàng đạo chí tuyến

Trong một năm, Mặt Trời dường như đi trọn một vòng quanh bầu trời trên nền các vì sao. Đường đi đó gọi là đường hoàng đạo. Mặt Trăng và các hành tinh luôn ở gần nó, vì hệ Mặt Trời khá phẳng. Hoàng đạo đơn giản là đường hoàng đạo được chia thành mười hai cung, mỗi cung ba mươi độ, tạo thành một vòng tròn đủ 360 độ.

Chiêm tinh phương Tây chủ yếu dùng hoàng đạo chí tuyến. Nó bắt đầu vòng tròn tại điểm Mặt Trời nằm vào ngày xuân phân tháng Ba và gọi điểm đó là không độ Bạch Dương. Từ đó các cung nối tiếp theo một thứ tự cố định: Bạch Dương, Kim Ngưu, Song Tử, Cự Giải, Sư Tử, Xử Nữ, Thiên Bình, Bọ Cạp, Nhân Mã, Ma Kết, Bảo Bình và Song Ngư. Vì gắn với các điểm phân và điểm chí, hoàng đạo chí tuyến thực chất là một cuốn lịch của các mùa, được đo bằng độ.

Thiên văn, chí tuyến và tuế sai

Trái Đất lắc lư chậm trên trục của mình, giống như một con quay. Do sự lắc lư này, gọi là tuế sai, điểm xuân phân trôi lùi so với các vì sao khoảng một độ sau mỗi 72 năm và đi hết một vòng trong khoảng 26.000 năm. Nhà thiên văn Hy Lạp Hipparchus được cho là người phát hiện ra hiện tượng này vào thế kỷ thứ 2 TCN.

Khi hoàng đạo mới được xác định, các cung và các chòm sao cùng tên gần như trùng nhau. Ngày nay chúng lệch nhau khoảng 24 độ. Hoàng đạo thiên văn, được chiêm tinh Ấn Độ (Jyotish) và một số nhà chiêm tinh phương Tây sử dụng, giữ các cung gắn với các vì sao. Hoàng đạo chí tuyến giữ chúng gắn với các mùa. Không cái nào là sai. Đó là hai lựa chọn khác nhau về việc hoàng đạo nên đo điều gì.

Thuật ngữ chính

Lá số sinh

Tấm bản đồ bầu trời, nhìn từ một địa điểm cụ thể, vào thời khắc một người ra đời.

Đường hoàng đạo

Đường đi biểu kiến hằng năm của Mặt Trời quanh bầu trời. Hoàng đạo được trải dọc theo đường này.

Hoàng đạo chí tuyến

Hoàng đạo bắt đầu tại điểm xuân phân tháng Ba, nên các cung luôn gắn với các mùa.

Hoàng đạo thiên văn

Hoàng đạo gắn với các vì sao nền. Hiện nay nó lệch khoảng 24 độ so với hoàng đạo chí tuyến.

Tuế sai

Sự lắc lư chậm của trục Trái Đất khiến điểm xuân phân trôi so với các vì sao, khoảng một độ sau mỗi 72 năm.

Thử ngay: Xếp các cung theo thứ tự

Kéo mười hai cung vào đúng thứ tự hoàng đạo, bắt đầu từ Bạch Dương ở không độ.

Kiểm tra mức hiểu bài