Quá cảnh là gì

Bầu trời vẫn chuyển động

Lá số sinh ghi lại vị trí của Mặt Trời, Mặt Trăng và các hành tinh tại một khoảnh khắc. Các nhà chiêm tinh gọi đó là vị trí gốc. Các hành tinh không dừng lại ở đó. Chúng tiếp tục đi quanh hoàng đạo, và hôm nay vẫn đang đi.

Quá cảnh là vị trí hiện tại của một hành tinh, được đọc trong tương quan với lá số gốc. Khi các nhà chiêm tinh nói “Sao Thổ quá cảnh đang đi qua Sao Thủy của bạn”, họ muốn nói Sao Thổ trên bầu trời hôm nay đã đến đúng độ hoàng đạo mà Sao Thủy chiếm lúc bạn chào đời. Từ “transit” bắt nguồn từ tiếng Latin transire, nghĩa là đi ngang qua.

Trong truyền thống này, lá số gốc mô tả hình dáng của một cuộc đời, còn quá cảnh mô tả những mùa đi qua cuộc đời ấy. Lá số giữ nguyên. Bầu trời phía trên thay đổi mỗi ngày.

Nhanh và chậm

Nhìn từ Trái Đất, mỗi thiên thể di chuyển theo nhịp riêng. Mặt Trăng nhanh nhất: khoảng 13° mỗi ngày, cứ khoảng hai ngày rưỡi lại sang cung mới, và đi hết hoàng đạo trong khoảng 27 ngày. Mặt Trời đi khoảng 1° mỗi ngày và mất một năm để trở lại cùng một điểm.

Sao Thủy và Sao Kim là trường hợp đặc biệt. Quỹ đạo của chúng nằm bên trong quỹ đạo Trái Đất, nên nhìn từ đây chúng không bao giờ đi xa Mặt Trời: Sao Thủy không quá khoảng 28°, Sao Kim không quá khoảng 47°. Tính trung bình, mỗi hành tinh mất khoảng một năm để đi hết hoàng đạo, giống Mặt Trời. Nhưng lúc nhanh nhất, Sao Thủy có thể đi gần 2° mỗi ngày và Sao Kim khoảng 1,25°, đều nhanh hơn Mặt Trời. Vì vậy truyền thống xếp chúng giữa Mặt Trăng và Mặt Trời.

Xa hơn Mặt Trời, nhịp đi chậm dần. Sao Hỏa mất khoảng hai năm để đi hết hoàng đạo. Sao Mộc mất khoảng 12 năm, nên ở mỗi cung chừng một năm. Sao Thổ mất khoảng 29,5 năm, tức khoảng hai năm rưỡi mỗi cung. Sao Thiên Vương mất 84 năm, Sao Hải Vương khoảng 165 năm và Sao Diêm Vương khoảng 248 năm, và quỹ đạo kéo dài của Sao Diêm Vương khiến nó có thể ở một cung từ khoảng 12 đến hơn 30 năm.

Chu kỳ và hồi quy

Vì mỗi hành tinh đi vòng quanh hoàng đạo, sớm muộn gì nó cũng quay lại độ mà nó chiếm lúc bạn chào đời. Các nhà chiêm tinh gọi đó là hồi quy. Mặt Trời hồi quy mỗi năm một lần, gần ngày sinh nhật của bạn. Sao Mộc hồi quy khoảng 12 năm một lần, quanh tuổi 12, 24, 36 và cứ thế tiếp tục.

Lần hồi quy nổi tiếng nhất là của Sao Thổ, đến vào khoảng tuổi 29 đến 30 và lần nữa vào khoảng 58 đến 59. Các nhà chiêm tinh đọc Sao Thổ hồi quy như thời gian nhìn lại: xem mình đã xây dựng được gì, đang mang theo điều gì chỉ vì thói quen, và chọn giữ lại những trách nhiệm nào. Nó được mô tả như một giai đoạn trưởng thành, không phải một sự kiện cố định.

Vì sao tốc độ quan trọng

Tốc độ quyết định một quá cảnh kéo dài bao lâu. Mặt Trăng đi qua một điểm trong vài giờ. Mặt Trời mất vài ngày. Sao Thổ có thể ở gần cùng một độ trong nhiều tháng, còn các hành tinh ngoài thì một năm hoặc lâu hơn.

Vì thế các nhà chiêm tinh thường xem quá cảnh nhanh như thời tiết, tâm trạng của một ngày, và quá cảnh chậm như khí hậu, một chủ đề dài hơi. Các bài sau sẽ cho thấy vòng nghịch hành kéo dài quá cảnh chậm thêm ra sao, và cách đọc một quá cảnh lên lá số của chính bạn.

Thuật ngữ chính

Vị trí gốc

Vị trí của một hành tinh trên hoàng đạo vào lúc chào đời, được ghi lại trong lá số sinh.

Quá cảnh

Vị trí hiện tại của một hành tinh trên bầu trời, được đọc trong tương quan với lá số gốc.

Hồi quy

Khoảnh khắc một hành tinh đang chuyển động quay lại đúng độ mà nó chiếm lúc chào đời, như Sao Mộc hồi quy hay Sao Thổ hồi quy.

Trật tự Chaldea

Cách xếp hạng truyền thống bảy thiên thể nhìn thấy được theo tốc độ biểu kiến, từ chậm nhất đến nhanh nhất: Sao Thổ, Sao Mộc, Sao Hỏa, Mặt Trời, Sao Kim, Sao Thủy, Mặt Trăng.

Chu kỳ quỹ đạo

Thời gian một hành tinh đi hết một vòng quanh Mặt Trời, cho biết đại khái nó mất bao lâu để đi hết cả hoàng đạo.

Thử ngay: Xếp các hành tinh theo tốc độ

Sắp xếp mười thiên thể từ nhanh nhất đến chậm nhất, khi nhìn từ Trái Đất.

Kiểm tra mức hiểu bài