Bài 5 · 9 phút
Các nhà
Các nhà chia bầu trời quanh nơi sinh thành mười hai lĩnh vực của cuộc sống. Chúng phụ thuộc vào giờ và nơi sinh chính xác.
Mười hai lĩnh vực của cuộc sống
Các cung chia đường hoàng đạo. Các nhà chia bầu trời nhìn từ một điểm trên Trái Đất vào một thời khắc. Chúng bắt đầu từ cung Mọc (Ascendant), độ hoàng đạo đang mọc ở đường chân trời phía đông, và chạy ngược chiều kim đồng hồ quanh lá số. Trong truyền thống này, mỗi nhà đại diện cho một lĩnh vực cuộc sống nơi các hành tinh hoạt động.
Nhà 1 là bản thân, cơ thể và cách bạn bước ra gặp thế giới. Nhà 2 là tiền bạc và tài nguyên. Nhà 3 là anh chị em, hàng xóm, lời ăn tiếng nói hằng ngày và những chuyến đi ngắn. Nhà 4 là mái nhà, gia đình và cội nguồn. Nhà 5 là sáng tạo, niềm vui, chuyện yêu đương và con cái. Nhà 6 là công việc hằng ngày, sức khỏe và nếp sinh hoạt.
Nhà 7 là người bạn đời và đối thủ công khai. Nhà 8 là tài nguyên chung, nợ nần và cái chết. Nhà 9 là du hành, học vấn cao và niềm tin. Nhà 10 là sự nghiệp và vị thế trong xã hội. Nhà 11 là bạn bè, các nhóm và hy vọng. Nhà 12 là sự cô độc, những điều ẩn giấu và sự lui về.
Góc, góc phần tư và loại nhà
Bốn điểm neo giữ các nhà. Cung Mọc mở đầu nhà 1 ở phía đông. Đối diện nó, điểm Lặn (Descendant) mở đầu nhà 7 ở phía tây. Thiên Đỉnh (MC), điểm cao nhất của hoàng đạo trên bầu trời, thường mở đầu nhà 10, và đối diện nó là Thiên Để (IC), tiếng Latin Imum Coeli nghĩa là đáy trời, mở đầu nhà 4. Bốn điểm này được gọi là các góc.
Các góc chia lá số thành bốn góc phần tư. Nhà 1 đến 3 chạy từ cung Mọc đến Thiên Để. Nhà 4 đến 6 chạy từ Thiên Để đến điểm Lặn. Nhà 7 đến 9 chạy từ điểm Lặn đến Thiên Đỉnh. Nhà 10 đến 12 chạy từ Thiên Đỉnh trở về cung Mọc. Nhà 1 đến 6 nằm dưới đường chân trời, còn nhà 7 đến 12 nằm trên.
Các nhà còn chia thành ba loại. Nhà góc (1, 4, 7, 10) bắt đầu tại một góc và được đọc là nổi bật nhất. Nhà kế tiếp (2, 5, 8, 11) theo sau chúng. Nhà suy giảm (3, 6, 9, 12) lùi dần về phía góc tiếp theo và theo truyền thống được đọc là trầm lặng hơn.
Vì sao các nhà cần giờ và nơi sinh
Khi Trái Đất quay, mỗi độ của hoàng đạo mọc lên ở đường chân trời phía đông một lần mỗi ngày. Trung bình cung Mọc dịch chuyển khoảng một độ mỗi bốn phút và đổi cung khoảng mỗi hai giờ. Vì mọi nhà đều được đo từ cung Mọc và Thiên Đỉnh, chỉ lệch vài phút cũng có thể làm dời một đỉnh nhà, còn lệch vài giờ thì sắp xếp lại mọi thứ.
Nơi sinh cũng quan trọng, vì đường chân trời phụ thuộc vào chỗ bạn đứng. Đó là lý do Zodiaq chỉ hiển thị các nhà và cung Mọc khi biết giờ sinh. Không có giờ sinh, ta vẫn tìm được cung của các hành tinh, nhưng không tìm được các nhà, và bỏ trống chúng thì tốt hơn là đoán.
Sơ lược về các hệ nhà
Các nhà chiêm tinh đồng ý về các góc nhưng không đồng ý về cách chia khoảng không gian giữa chúng. Hệ nhà Trọn Cung (Whole Sign), hệ phổ biến lâu đời nhất, đơn giản lấy toàn bộ cung Mọc làm nhà 1, cung kế tiếp làm nhà 2, cứ thế tiếp tục. Mỗi nhà đúng bằng một cung.
Placidus, hệ mà Zodiaq sử dụng, chia thời gian thay vì không gian: nó chia làm ba phần số giờ mà mỗi độ cần để đi từ đường chân trời lên Thiên Đỉnh. Các nhà của nó không đều nhau, và cùng một cung có thể mở đầu hai nhà. Ở vĩ độ rất cao, gần các vòng cực, hệ này ngừng hoạt động vì một số độ không bao giờ mọc hay lặn. Các hệ khác gồm hệ Nhà Đều, Koch và Porphyry. Một hành tinh có thể rơi vào những nhà khác nhau theo những hệ khác nhau, nên cần biết một lá số đang dùng hệ nào.
Thuật ngữ chính
- Nhà
- Một trong mười hai phần chia của lá số, đo từ đường chân trời và Thiên Đỉnh, mỗi phần gắn với một lĩnh vực cuộc sống.
- Cung Mọc (Ascendant)
- Độ hoàng đạo đang mọc ở đường chân trời phía đông lúc sinh. Nó mở đầu nhà 1 và cho biết cung Mọc.
- Thiên Đỉnh (MC)
- Điểm cao nhất của đường hoàng đạo trên bầu trời lúc sinh. Trong hệ Placidus, nó mở đầu nhà 10.
- Nhà góc, nhà kế tiếp, nhà suy giảm
- Ba loại nhà: nhà góc bắt đầu tại một góc, nhà kế tiếp theo sau, nhà suy giảm lùi dần.
- Hệ nhà
- Phương pháp chia lá số thành các nhà, như hệ Trọn Cung hay Placidus.
Ví dụ minh họa
Vị trí Mặt Trời và giờ trong ngày
Các nhà đi theo vòng quay hằng ngày của bầu trời, nên nhà của Mặt Trời phản ánh giờ trong ngày. Nhân vật mẫu Jun sinh lúc 08:10 tại Seoul, hơn một giờ sau khi mặt trời mọc. Bộ máy tính toán của Zodiaq đặt Mặt Trời của anh ở nhà 12, ngay trên đường chân trời phía đông. Đó là góc phần tư thứ tư, nhà 10 đến 12.
Maya sinh lúc 14:30 tại Lisbon, vào đầu giờ chiều. Mặt Trời đã qua điểm cao nhất và bắt đầu hạ dần về phía tây. Bộ máy tính toán đặt nó ở nhà 9 của cô, trong góc phần tư thứ ba, nhà 7 đến 9. Cung Mọc của cô ở 5°23' Sư Tử và Thiên Đỉnh ở 23°33' Bạch Dương.
Hệ nhà làm thay đổi bức tranh. Trong lá số Placidus của Maya, nhà 1 và nhà 2 đều bắt đầu ở Sư Tử, còn nhà 7 và nhà 8 đều ở Bảo Bình, vì các nhà Placidus có kích thước khác nhau. Theo hệ Trọn Cung, với cung Mọc Sư Tử, Song Ngư là cung thứ tám tính từ Sư Tử, nên Mặt Trời của cô sẽ ở nhà 8 thay vì nhà 9. Jun có cung Mọc Bọ Cạp, nên theo hệ Trọn Cung, Mặt Trời Bọ Cạp của anh sẽ ở nhà 1 thay vì nhà 12. Trong bài tập, bạn sẽ xếp mười hai nhà vào các góc phần tư của chúng.
Lịch sử và truyền thốngTừ vị trí đến nhà
Các nhà chiêm tinh Hy Lạp hóa gọi các nhà là các vị trí, topoi trong tiếng Hy Lạp, và một số có tên gợi hình: nhà 5 là Vận May, nhà 6 là Vận Rủi, nhà 11 là Thần Lành và nhà 12 là Thần Dữ. Các nhà sử học chiêm tinh nhận thấy những lá số sớm nhất chủ yếu dùng hệ nhà Trọn Cung.
Các hệ góc phần tư, chia không gian hoặc thời gian chi tiết hơn, phát triển trong những thế kỷ sau đó. Hệ Placidus mang tên Placidus de Titis, một tu sĩ và học giả người Ý thế kỷ 17. Nó lan rộng trong thế giới nói tiếng Anh vào thế kỷ 19, nhờ những bảng tra nhà in sẵn được ưa chuộng, và đến nay vẫn là hệ phổ biến nhất trong phần mềm phương Tây hiện đại.
Thử ngay: Xếp các nhà vào góc phần tư
Đặt từng nhà, từ 1 đến 12, vào góc phần tư mà nó thuộc về.
Chọn nhóm cho từng mục.
Kiểm tra mức hiểu bài
Câu 1/5
Suy ngẫm
Bạn muốn một tấm bản đồ biểu tượng giúp mình suy nghĩ về lĩnh vực nào của cuộc sống nhất, và bạn mong gì ở tấm bản đồ ấy: câu trả lời, hay những câu hỏi hay hơn?
